«ملا نصرالدین»، هفتهنامهی پیشگام به سردبیری جلیل محمدقلیزاده، یکی از اثرگذارترین نشریاتی بود که در شکلگیری اندیشهی مشروطهخواهی نقش داشت. این نشریه که به زبان ترکی آذربایجانی در تفلیس، آن زمان بخشی از روسیهی تزاری و امروز پایتخت گرجستان، منتشر میشد، بهسرعت توجه بخشهایی از جهان اسلام را به خود جلب کرد و در ایران با استقبالی ویژه روبهرو شد.
کتاب «ملا نصرالدین: شکلگیری یک رند مدرن» دلایل موفقیت چشمگیر این نشریه را بررسی میکند و آن را بیش از هر چیز نتیجهی بازخوانی هنرمندانهی حکایتهای عامیانهای میداند که در فرهنگ مردم ریشه داشتند. به باور نویسندگان، همین شیوهی ادبی متمایز سبب شد گفتمان ضد استعماری و اصلاحطلبانه، که با آرمانهای سوسیالدموکراتها پیوندی نزدیک داشت، راه خود را به قهوهخانهها و زبان روزمرهی مردم عادی باز کند.
این کتاب از یک سو گسترهی هنری کامل مجله، از جمله کاریکاتورها، شعرها و داستانهای آن را بررسی میکند و از سوی دیگر، روزگار و مردمانی را روایت میکند که هم آفرینندگان و هم مخاطبان آن بودند.
سهشنبه - 9 تیر 1405